Soạn giả Hà Nam Quang: Một đời sáng tác vì nợ ân tình

Soạn giả Hà Nam Quang tên thật là Hà Thị Mỹ Dung, sinh năm 1954 tại An Giang. Từ nhỏ, đam mê cải lương, bà quyết theo học chuyên ngành diễn viên sân khấu.

Ngày trẻ, Hà Nam Quang đã ca tài tử – cải lương khá sành điệu trong những cuộc chơi đờn ca với những tài danh ở TPHCM. Rồi chị trở thành phát thanh viên của Đài Truyền hình TPHCM, sau đó chuyển công tác về Đài Truyền hình Cần Thơ (1977). Hà Nam Quang bắt đầu sáng tác từ năm 1978, kịch bản cải lương đầu tay đã khá thành công là “Ngọn cờ Long Hưng” được Đài Truyền hình TPHCM và Đoàn Văn công TPHCM dàn dựng (1979) phục vụ kỷ niệm 40 năm Nam kỳ khởi nghĩa (1940-1980). Sau đó hàng loạt kịch bản nối tiếp ra đời : “Xuân về trên đỉnh Tùng Sơn”, “Nỗi oan”, “Tiếng sáo tương tư”, “Một vai hề”, “Chuyện muôn thuở”, “Quãng đời còn lại”... Những bài vọng cổ đã được phổ biến rộng rãi trên các phương tiện truyền thông đại chúng, những bài quen thuộc như : “Như loài hoa ấy”, “Tình không muộn”, “Tôi còn thiếu nợ”… khiến người mộ điệu nhớ đến tên Hà Nam Quang.

Bà đã viết gần 500 bài vọng cổ, trên 100 kịch bản cải lương, được các đài phát thanh – truyền hình Nam bộ và cả nước phát sóng. Bà đi nhiều nơi, tìm hiểu đời sống để lấy chất liệu sáng tác. Soạn giả cho biết bà sáng tác vì nợ ân tình những mảnh đất đã đi qua. Trong làng soạn giả cải lương phía Nam nói chung, khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long nói riêng, soạn giả Hà Nam Quang là một trong những cây bút nữ tiêu biểu, đã đóng góp nhiều cho sân khấu cả nước với nhiều tác phẩm có giá trị.

Ở thể loại kịch bản cải lương có: “Ngọn cờ Long Hưng” (kịch bản đầu tay), “Điều vô giá” (Huy chương vàng – Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2009), “Vua hai ngôi” (Giải C – Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2010), “Người ngàn năm” (Huy chương vàng – Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2011), “Vi thần” (Giải C – Giải kịch bản sân khấu năm 2013), “Nguyễn Trung Trực” (Giải B – Giải kịch bản sân khấu năm 2014), “Cội nguồn”, “Vườn mận của mẹ”, “Món nợ ân tình”,…

Ở thể loại bài ca cổ có: “Tôi còn thiếu nợ”, “Như loài hoa ấy”, “Vườn tiêu quê mẹ”, “Tình không muộn”, “Treo mây”, “Một chút”, “Đường về nhà mình xa quá má ơi”, “Đôi mắt nhớ”, “Màu tím thân thương”, “Biên giới khúc tình ca”,… đều mang một câu chuyện riêng, qua đó chuyển tải thông điệp đầy tính nhân văn và ý nghĩa giáo dục sâu sắc.

Yêu nghề, hết lòng vì nghề, bà đi và viết, viết bằng tất cả vốn sống, bằng tất cả tình yêu và trải nghiệm của người cầm bút. Niềm trăn trở lớn nhất của bà là hiện đang thiếu những cây viết trẻ. Tương lai tiếp theo cho nghệ thuật cải lương sẽ là một bài toán khó khi sàn diễn thiếu kịch bản hay, thiếu những bài ca làm say lòng người mộ điệu.

Soạn giả Hà Nam Quang tâm tư khi nghĩ về những người viết trẻ: “Tôi mong muốn và nói với những tác giả trẻ như thế này, khi mình làm được điều mình đam mê thì đó đã là điều hạnh phúc. Con đường này tôi đã đi qua, lao vào như con thiêu thân vì đam mê chứ nguồn lợi từ công việc này thì thấp lắm, khó sống được. Nhưng vì cái nghiệp vĩ đã vậy rồi thì mình cứ làm vì đam mê thôi”.

Soạn giả cho biết bà sáng tác vì nợ ân tình những mảnh đất đã đi qua. Trong bản vọng cổ Tôi còn thiếu nợ, bà viết: “Bạn bè ơi, đừng trách chi nghệ sĩ, phóng khoáng tâm hồn để thiếu nợ nghĩa nhân. Đồng bằng phương Nam xuôi ngược đã bao phen, về chốn cũ thấy lòng nhiều xao động… Đêm nay thức với dòng sông, ray rứt quá bao nợ đời trĩu gánh. Muốn kêu nhưng nghẹn trong lòng, nợ tình, nợ nghĩa biết không trả vừa”.

Theo bà, đã gắn bó với công việc thì phải thâm nhập vào thực tế, đi nhiều nơi mới tìm ra được những câu chuyện, những cảm xúc thật. Từ đó, sẽ cho ra những bài ca, những vở diễn bằng sự rung động, cảm nhận của mình, đừng giam mình trong bốn bức tường mà hư cấu.

Với một gia tài đồ sộ như thế, soạn giả Hà Nam Quang đã được tặng nhiều bằng khen, giấy khen của UBND tỉnh An Giang, UBND tỉnh Bạc Liêu, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Cần Thơ.

Đặc biệt, cuối năm 2020, soạn giả Hà Nam Quang được lãnh đạo Liên hiệp các Hội VHNT tỉnh An Giang giới thiệu hồ sơ xét Giải thưởng Nhà nước về VHNT năm 2021 và được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang thông qua để trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét. Nếu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông qua, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và ra quyết định trao Giải thưởng Nhà nước về VHNT cho soạn giả Hà Nam Quang thì đây là phần thưởng xứng đáng, là niềm tự hào của soạn giả nói riêng và tỉnh An Giang nói chung.

Vào một buổi chiều mưa nhẹ  tháng 5 năm 2021, soạn giả Hà Nam Quang đã trút hơi thở cuối cùng sau nhiều tháng chống chọi với bệnh tiểu đường. Mặc dù được các bác sĩ và gia đình chăm sóc nhưng bà không qua khỏi, hưởng thọ 68 tuổi. Những bài ca, những kịch bản của bà luôn mang tính xây dựng, hoàn thiện cuộc sống cộng đồng và nâng cao tinh thần lạc quan của người nông dân trước xu thế đổi mới của cuộc sống. Bà trao gửi nhiều năng lượng tích cực đến nghệ sĩ thể hiện bài ca cổ của bà. Vĩnh biệt một nữ soạn giả cả đời cống hiến cho sân khấu cải lương và phong trào đờn ca tài tử Nam Bộ.

Ngô Thanh

Tags: #Hà Nam Quang#Miền Tây#soạn giả