Sân khấu truyền hình Hải Phòng – Dấu ấn sau hơn một năm thực hiện

Đề án “Sân khấu truyền hình Hải Phòng” được triển khai từ tháng 11/2019, đến nay đã có gần 20 chương trình thực hiện thành công. Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, Đề án “Sân khấu truyền hình Hải Phòng” đã làm sống lại thời kỳ hoàng kim của sân khấu Hải Phòng trong quá khứ như: “điểm sáng trong Chiếng Chèo Đông”, “Anh Cả Đỏ” trong làng Kịch nói.

Đây cũng là phương thức quảng bá vô cùng sinh động, hấp dẫn về đất và người Hải Phòng, góp phần phản ánh đời sống kinh tế xã hội đang đà phát triển và đổi mới từng ngày của thành phố, khẳng định vị thế không chỉ là địa phương đi đầu trong phát triển kinh tế mà Hải Phòng còn là thành phố đầu tiên trong cả nước có những chính sách an sinh xã hội đột phá vì sự phát triển bền vững.

Việc thực hiện Đề án đã khẳng định vai trò nền tảng tinh thần xã hội của văn hóa, khẳng định giá trị to lớn của sân khấu với đời sống xã hội, thể hiện quyết tâm hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện, bền vững để Hải Phòng trở thành“động lực phát triển của vùng Bắc Bộ và cả nước. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao ngang tầm với các thành phố tiêu biểu Châu Á” theo Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng đến 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và thực hiện được mục  tiêu đề ra trong Nghị quyết Đại hội XVI Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2020-2025.

Thành tích đáng ghi nhận

Với trách nhiệm là cơ quan trực tiếp thực hiện Đề án, Sở Văn hóa và Thể thao đã chủ động, tích cực, tranh thủ sự ủng hộ và phối hợp với các Ban, Sở, ngành và chỉ đạo các đơn vị trực thuộc triển khai để các chương trình, vở diễn được thực hiện đúng tiến độ, bám sát yêu cầu, mục tiêu, kịp thời, linh hoạt xử lý các tình huống, không để Đề án bị gián đoạn ngay cả trước diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19, chủ động tìm kiếm, khai thác, chuẩn bị nguồn  kịch bản cho các chương trình. Sự cộng tác, tham vấn tích cực của Ban Tuyên giáo Thành ủy và Hội đồng nghệ thuật thành phố ngay từ khâu thẩm định kịch bản đã góp phần cho các chương trình đảm bảo chất lượng cao cả về nội dung tư tưởng, chủ đề  và chất lượng nghệ thuật, đặc biệt là những vở diễn về đề tài lịch sử, cách mạng.

Các nghệ sĩ sau buổi biểu diễn vở “Hoàng đế Tiền Lê”

Các chương trình nghệ thuật đã được sự quan tâm, ủng hộ đặc biệt của các đồng chí lãnh đạo Thành ủy, Thường  vụ Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố. Vở chèo “Hoàng Đế Tiền Lê” vinh dự được phục vụ 350 Đại biểu dự Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVI. Các tác phẩm khác như vở cải lương “Đức vương Ngô Quyền”, vở kịch nói “Tôi và chúng ta” có tới 1000 khán  giả xem trực tiếp tại nhà hát và trên 10.000 khán giả xem qua truyền hình.

Đề án đã nhận được sự phối hợp tích cực của các cơ quan báo chí thành phố đặc biệt là Đài Phát thanh và truyền hình Hải Phòng, Ban Văn nghệ Đài truyền hình Việt Nam (VTV3) trong công tác truyền thông, góp phần không nhỏ vào việc tuyên truyền quảng bá về thành phố. Trong quá trình lưu diễn các đơn vị nghệ thuật đã nhận được sự quan tâm, phối hợp, tạo điều kiện của Ủy ban nhân dân các cấp đặc biệt là trên địa bàn các huyện Cát Hải, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Thủy Nguyên và Bạch Long Vỹ….

Trong thời gian đại dịch Covid-19, Đề án đã phát huy hiệu quả của công tác truyền thông, việc tổ chức ghi hình phát sóng vẫn đảm bảo chất lượng, phát huy được thế mạnh của truyền hình trong thời đại công nghê 4.0. Sự kết hợp hài hòa và phát huy thế mạnh của truyền hình với công nghệ kỹ thuật số với nghệ thuật sân khấu giúp cho khán giả có thêm sự  lựa chọn hình thức giải trí là các chương trình nghệ thuật qua kênh sóng của Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng khi chưa có điều kiện đến xem trực tiếp tại Nhà hát thành phố. Việc thực hiện Đề án đã phát huy thêm khả năng của các đạo diễn, nhà quay phim, các kỹ thuật viên truyền hình.

Vở “Tướng quân Phạm Ngũ Lão”

Các tác phẩm đều đáp ứng tiêu chuẩn, bám sát chủ đề tư tưởng theo yêu cầu; được dàn dựng công phu, đảm bảo chất lượng nghệ thuật; đảm bảo thời lượng phát sóng và được sắp xếp phù hợp với các sự kiện, các ngày kỷ niệm của đất nước và thành phố; thực hiện đủ quy trình lựa chọn, thẩm định khắt khe theo quy định của Đề án (06 bước) từ khâu lựa chọn kịch bản, Hội đồng Nghệ thuật thành phố thẩm định nội dung kịch bản; quyết định cho phép dàn dựng; đôn đốc, giám sát quá trình dàn dựng và luyện tập; duyệt chương trình, vở diễn và quyết định cho công diễn nhằm đưa đến cho khán giả những chương trình chất lượng cao.

Một số chương trình, vở diễn như “Thành phố Mặt trời lên” của Đoàn Ca múa; “Một truyền tích Hoa Phượng”, “Giấc mơ ếch xanh” của Đoàn nghệ thuật Múa rối hay “Tôi và chúng ta” của Đoàn Kịch nói Hải Phòng có sự tham gia của các nghệ sỹ, diễn  viên nổi  tiếng từ các đơn vị nghệ thuật Trung ương đã tạo sự hấp dẫn riêng, đồng thời là cơ hội để các nghệ sỹ, diễn viên có điều kiện học hỏi, tạo tính cạnh tranh để nâng cao hơn kỹ năng diễn xuất.

Tất cả các chương trình, vở diễn của 05 Đoàn (Đoàn Chèo, Đoàn Múa rối, Đoàn Ca múa, đoàn Cải lương và Đoàn kịch nói) đều được tổ chức lưu diễn phục vụ nhân dân theo Đề án với trên 100 buổi tại các quận, huyện trên địa bàn thành phố kể cả các xã miền núi và hải đảo. Hoạt động lưu diễn vào đúng thời điểm diễn ra Đại hội Đảng bộ các cấp đã tạo được không khí sôi nổi trong toàn địa bàn, góp phần to lớn trong công tác tuyên truyền và khẳng định rõ nét hơn sự quan tâm của lãnh đạo thành phố đối với đời sống tinh thần của toàn thể nhân dân và được nhân dân nhiệt tình đón nhận.

Mặc dù điều kiện lưu diễn không thuận lợi (về thời tiết, cơ sở vật chất hạn chế…) song các chương trình đều thu hút lượng khán giả rất lớn. Chương trình của Đoàn nghệ thuật Múa rối tại Thị trấn Cát Bà tối 24/6/2020 thu hút trên 2000 khán giả. Đặc biệt chương trình lưu diễn tại huyện đảo Bạch Long Vỹ trong tháng 7 – 2020 của Đoàn Ca múa, Đoàn Chèo Hải Phòng đã tạo được ấn tượng hết sức sâu sắc. Cán bộ, chiến  sỹ và nhân dân huyện đảo đã cảm nhận được rõ nét hơn sự quan tâm của lãnh đạo thành phố với đảo xa, không chỉ có vật chất mà còn cả đời sống tinh thần, khoảng cách giữa đất liền và hải đảo đã trở nên gần gũi hơn. Qua các chương trình nghệ thuật, quân và dân huyện đảo đã cảm nhận rõ nét hơn sức sống, sự phát triển vượt bậc của thành phố.

Chương trình truyền hình trực tiếp đã tạo điểm nhấn, tính chuyên nghiệp và sự lan tỏa, thu hút sự chú ý với người xem so với các chương trình ghi hình phát lại và tiết kiệm chi phí sản xuất, song đòi hỏi việc luyện tập, biểu diễn của các diễn viên phải bài bản, công phu, chỉn chu hơn nhưng cũng đồng thời tạo cho diễn viên những thách thức, động lực để rèn luyện bản lĩnh sân khấu, phấn đấu hoàn thiện mình để có những vai diễn thực sự để đời.

Vở rối “Một truyền tích hoa phượng”

Việc lựa chọn Nhà hát thành phố – địa điểm tổ chức các chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp với âm thanh chất lượng đảm bảo chuẩn nhất, bên cạnh việc tạo ra những khuôn hình đẹp còn phát huy giá trị của một công trình kiến trúc được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia, và phục vụ công chúng một cách thiết thực nhất đồng thời nâng cao ý thức, hình thành nếp sống văn minh nơi công cộng của nhân dân góp phần xây dựng hình ảnh của thành phố thân thiện và đáng sống.

Việc chỉ đạo tổ chức chương trình sân khấu truyền hình thể hiện sự nhận thức đúng đắn về vai trò là nền tảng, là động lực và mục tiêu của văn hóa đối với sự phát triển bền vững; thể hiện sự quan tâm của lãnh đạo thành phố đối với công tác văn hóa, văn nghệ đặc biệt là đối với hoạt động sân khấu và nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của toàn thể nhân dân thành phố, là hành động thiết thực của Thành ủy Hải Phòng trong việc phát triển văn hóa tương xứng với tốc độ phát triển kinh tế xã hội theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Chương trình sân khấu truyền hình được thực hiện bên cạnh việc tạo sân chơi để các văn nghệ sỹ thỏa sức sáng tạo và là cơ hội, là động lực để các nghệ sỹ, diễn viễn thể hiện niềm đam mê, rèn luyện, nâng cao kỹ năng diễn xuất và cống hiến hết mình cho nghệ thuật, cho công chúng thành phố; khẳng định năng lực, nguồn lực của đội ngũ văn nghệ sỹ Hải phòng, góp phần phản ánh đời sống kinh tế xã hội đang đà phát triển của Hải Phòng và khẳng định vị thế Hải Phòng với tiềm năng dồi dào, không chỉ là địa phương đi đầu, điểm sáng trong phát triển kinh tế mà còn là thành phố đầu tiên trong cả nước có những chính sách an sinh xã hội đột phá vì sự phát triển bền vững.

Trong quá trình triển khai thực hiện, Sở Văn hóa và Thể thao đã kịp thời báo cáo đề xuất và nhận được sự ủng hộ cao từ Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố khi gắn việc tổ chức chương trình sân khấu truyền hình với các hoạt động chào mừng các ngày lễ lớn trong tháng 5 lịch sử và kỷ niệm 65 năm Hải Phòng giải phóng trong điều kiện dịch bệnh có những diễn biến hết sức phức tạp và bố trí điều chỉnh lịch ghi hình, phát sóng các chương trình đảm bảo sự đa dạng của các loại hình nghệ thuật. Điều đó thể hiện sự linh hoạt và chủ động ứng phó khi triển khai thực hiện Đề án trong những tình huống bất ngờ.

Để có nguồn kịch bản dồi dào, đảm bảo cho Đề án “Sân khấu truyền hình Hải Phòng” được thực hiện đúng tiến độ, không bị gián đoạn và tăng gấp đôi số chương trình, vở diễn theo chủ đề tư tưởng và chất lượng nghệ thuật trong thời gian tiếp theo, tháng 9/2020 được sự đồng ý của Ủy ban nhân dân thành phố, Sở Văn hóa và Thể thao đã tổ chức Hội nghị tiếp xúc các tác giả để đặt hàng, lựa chọn kịch bản phục vụ Đề án. Tham dự Hội nghị, các tác giả sân khấu nổi tiếng, có kinh nghiệm được công chúng yêu thích đã đánh giá rất cao tính khả thi và hiệu quả của Đề án.

 Những khó khăn, vướng mắc

Với nguồn nhân lực hiện tại của các đoàn nghệ thuật trung bình từ 15-25 biên chế, việc triển khai các chương trình, vở diễn lớn tương xứng với mức độ quan tâm và vị thế của thành phố là hết sức khó khăn. Việc huy động diễn viên từ các đơn vị khác ảnh hưởng nhiều đến công việc chuyên môn của các đơn vị và không đảm bảo tính chuyên nghiệp.

 Việc thiếu nghiêm trọng về lực lượng diễn viên đang là một vấn đề không chỉ đối với thực hiện Đề án Sân khấu truyền hình mà còn là khó khăn trong việc duy trì hoạt động của đơn vị, chất lượng nghệ thuật, sự ổn định và phát triển trong tương lai của các đơn vị nghệ thuật. Tuổi đời trung bình của diễn viên khá cao so với vai diễn nhưng không tuyển được diễn viên trẻ, tài năng do yêu cầu tinh giảm biên chế và chưa có cơ chế đặc thù để thu hút tài năng, đặc biệt là tài năng trẻ. Các đơn vị nghệ thuật đều đang thuộc diện sắp xếp vì vậy đề nghị tuyển diễn viên cho một số đơn vị nghệ thuật mặc dù đến nay đã được thành phố xem xét phê duyệt nhưng chưa kịp thời và mới đáp ứng được một phần rất nhỏ của nhu cầu biểu diễn.

Các biên tập viên, kỹ thuật viên của Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng sau gần 20 năm không có điều kiện thực hiện các chương trình nghệ thuật sân khấu nên việc thực hiện công tác kỹ thuật ghi hình đặc thù cho sân khấu chưa đạt kết quả như mong muốn. Cá biệt có những phân đoạn, cảnh ánh sáng tối không rõ mặt diễn viên nhưng có những phân đoạn, cảnh ánh sáng lóa khiến diễn viên mất tập trung và chưa chọn được những góc hình lột tả vai diễn, kỹ năng diễn xuất của diễn viên theo đúng ý tưởng của đạo diễn và tinh thần của tác phẩm mà mới chỉ mang tính tường thuật hình ảnh.

Số lượng truyền thông trên các kênh sóng của Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng chưa cao (theo Đề án là giới thiệu về chương trình, vở diễn trước thời gian phát sóng 02 tuần, thực tế mới trước 07 ngày); việc tổ chức phát lại chương trình chưa đáp ứng được nhu cầu của nhân dân khi muốn xem lại, việc phối hợp quảng bá với các Đài Truyền hình trong cả nước chưa nhiều.

Theo Đề án, “các chương trình vở diễn phải có chủ đề, nội dung tư tưởng nhằm: Khơi dậy truyền thống cách mạng, bề dày lịch sử, chiều sâu văn hoá, vẻ đẹp thiên nhiên, đặc trưng vùng đất và con người Hải Phòng xưa và nay; tuyên truyền, quảng bá những thành tựu đổi mới, nổi bật trong phát triển kinh tế, xã hội của thành phố trong giai đoạn gần đây, thể hiện khát vọng vươn lên; cổ vũ, động viên quân và dân thành phố xây dựng và bảo vệ đất nước và thành phố phát triển theo định hướng của Nghị quyết 45-NQ/TW ngày 24/01/2019 của Bộ Chính trị; Thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và con người; tôn vinh lịch sử, văn hóa và thiên nhiên Việt Nam. Đề cao các giá trị văn hóa nhân văn, có tác động, ảnh hưởng mạnh mẽ đến yêu cầu xây dựng và phát triển Hải Phòng trong giai đoạn tới”. Trong thực tế số lượng kịch bản về thành phố, về mảnh đất, con người Hải Phòng chưa nhiều, nếu có thì viết  từ  rất lâu, tính thời sự không cao không đáp ứng được yêu cầu của Đề án và thị hiếu  của khán giả.

Nguồn kịch bản ban đầu hạn hẹp, một số đơn vị chưa chủ động đề xuất kịch bản và không báo cáo cụ thể về quy mô chương trình, vở diễn, mặt khác phải qua quy trình lựa chọn khắt khe để đảm bảo chất lượng, thời gian thẩm định chất lượng vở diễn gần sát ngày biểu diễn nên nhiều khi phải thay đổi cả dự toán và chi phí.

Việc tổ chức chương trình sân khấu truyền hình đi lưu diễn phục vụ là tốt nhưng nhiều địa điểm biểu diễn không đáp ứng được yêu cầu (không có sân khấu hoặc sân khấu quá nhỏ) đặc biệt là những chương trình, vở diễn lớn vì vậy hầu hết nội dung lưu diễn chỉ là các trích đoạn của các vở diễn. Kinh phí hỗ trợ biểu diễn thấp 25 triệu đồng/buổi (không bao gồm 10% thuế) trong khi kinh phí huy động xã hội hóa cho hoạt động biểu diễn rất khó khăn, dẫn đến việc khó triển khai những chương trình nghệ thuật sân khấu hoành tráng và ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng nghệ thuật của các tác phẩm. Do đặc thù của hoạt động sản xuất nên hoạt động lưu diễn phục vụ công nhân trong các Khu công nghiệp, Khu kinh tế trong thời gian qua chưa triển khai được.

Trần Thị Hoàng Mai

Tags: