Phụ nữ viết kịch có cái hay riêng

Không quyết liệt như nam giới, các tác giả nữ thường có góc nhìn tinh tế, mềm mại, uyển chuyển hơn. Dù còn nhiều thiệt thòi so với các nam đồng nghiệp, những phụ nữ viết kịch vẫn ngày đêm miệt mài nuôi dưỡng đam mê để thể hiện vị trí của mình trong làng sân khấu Việt Nam.

Cảnh trong vở hài “Nàng Hến tầm xuân” của tác giả Vương Huyền Cơ trên sân khấu Nhà hát Kịch TP HCM

Trên thế giới không hiếm phụ nữ trở thành nhà văn nổi tiếng, song phụ nữ trở thành nhà viết kịch thì đúng là “của hiếm”, nếu không muốn nói là gần như không có. Ở Việt Nam cũng vậy, lực lượng tác giả nam luôn chiếm áp đảo so với các tác giả nữ. Điều này có thể do nhiều nguyên nhân, song một thực tế dễ nhận thấy rằng, viết kịch là điều cực kỳ khó đối với một phụ nữ. Thế nhưng, trên con đường chông gai ấy, vẫn có không ít các liền chị bền bỉ với những trang kịch sân khấu.

“Dường như việc viết kịch bản sân khấu đã được mặc định trong tâm thế mình từ lâu, con đường sáng tác không chông gai cũng chẳng lắm hoa hồng. Nó cứ như huyết quản chảy tràn trong thân thể, cứ thế mà luân chuyển, lưu thông để nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách cho mình. Mình cứ sống hăng hái với đam mê của mình và cứ viết, cứ viết khi trái tim mình thôi thúc, thế thôi…” nữ tác giả Phan Thị Hoàng Anh bộc lộ lý do khiến mình gắn bó với nghiệp cầm bút viết kịch.

Nhiều nhà viết kịch nhận định, viết kịch bản sân khấu không phải là công việc có thể dạy. Nói cách khác, không ai có thể dạy một người trở thành tác giả sân khấu, trừ phi chính người đó tự học để thành người viết kịch bản sân khấu. Khoa biên kịch sân khấu trường Đại học Sân khấu điện ảnh Hà Nội và TPHCM vẫn có sinh viên nữ, song bởi nhiều nguyên nhân, số họ gắn bó lâu dài với nghề viết kịch rất ít. Thế nhưng cũng có những người tình cờ đến với nghề nhưng lại gắn bó lâu dài.

Nữ tác giả Vương Huyền Cơ sau khi nghe tin cuộc thi kịch bản sân khấu trên Đài truyền hình đã gửi một chùm tác phẩm tham dự và đoạt giải. Chị nghĩ đây là cái duyên và quyết gắn bó. Chị miệt mài sáng tác và trở thành cây bút nữ ăn khách nhất hiện nay. Tác giả Phan Thị Hoàng Anh đến với viết kịch bản sân khấu bắt nguồn từ những yêu thích và đam mê từ thuở nhỏ với truyện tranh, phim thần thoại Việt Nam và Ấn Độ.

Lớn lên một chút, chị say mê xem kịch nói, cải lương, điện ảnh… cộng với ham mê văn chương, nhất là văn học nước ngoài. Khởi đầu, chị tham gia sáng tác trong phong trào Văn hóa quần chúng của nhà trường, của cơ quan và đạt được nhiều giải thưởng trong các cuộc Liên hoan, Hội thi, Hội diễn trong và ngoài tỉnh. Sau đó, được các cô chú, các anh chị lãnh đạo văn hóa văn nghệ từ địa phương đến Trung Ương chú ý bồi dưỡng, hướng dẫn về chuyên môn nên chị đã vững tin bước vào lĩnh vực sáng tác chuyên nghiệp.

Nghề viết kịch bản sân khấu chuyên nghiệp thật ra không đủ để sống, nhất là trong hoàn cảnh các đoàn nghệ thuật ngày càng khó khăn, kinh phí dựng vở không nhiều như trước. Để sống được, các tác giả phải nhạy bén xông xáo vào các lĩnh vực khác như viết tiểu phẩm hài, kịch bản sân khấu cho các đài truyền hình, phim truyện truyền hình nhiều tập. Các tác giả nữ cũng không ngoại lệ. Vậy đâu là ưu điểm của một phụ nữ khi cầm bút viết kịch?

Theo Phan Thị Hoàng Anh, đối với người sáng tác kịch bản sân khấu thì không phân biệt nam hay nữ sẽ có khó khăn hay trở ngại. Trái lại, tác giả nữ lại được ưu ái hơn so với nam giới, khi bạn tham gia trại viết, tham gia các cuộc thi, các cuộc Liên hoan. Sự ưu ái ở đây là vấn đề thẩm định chất lượng tác phẩm. Người ta sẽ có phần nương nhẹ và ít gay gắt, soi xét hơn khi biết đó là đứa con tinh thần của một tác giả nữ. Nhưng, cũng chính vì thế, mà các tác giả nữ chưa có những bứt phá đáng gờm.

Chị nhận xét, rất khó tìm được một kịch bản sân khấu của một tác giả nữ gây hiệu ứng dư luận trong giới làm nghề và xã hội. “Mình nghĩ khó khăn của nữ tác giả sân khấu hiện nay tố chất dám “vượt lên chính mình” thì mới mong sáng tác được những tác phẩm có tiếng vang và gây dấu ấn tốt với dư luận xã hội” – nữ tác giả cho biết. Sở trường của chị là chuyên về sáng tác các vở kịch thuộc dạng chính luận và bi kịch nhưng cũng có thể đa đạng hóa các thể loại khác khi có đơn đặt hàng và đa phần các tác phẩm của chị đều đạt được yêu cầu của các đối tác đưa ra. Tuy đã có một số vở diễn được công nhận và khen ngợi nhưng chị vẫn tự thấy chỉ mới đáp ứng một phần nào yêu cầu cuộc sống thôi, còn phải bám sát, lăn lóc với đời sống hiện thực nhiều hơn nữa thì mới mong đón nhận được sự “tâm phục khẩu phục” của dư luận xã hội.

Có thể không quyết liệt như nam giới, nhưng những vở kịch của phụ nữ vẫn có nét hấp dẫn riêng mà phái mạnh không có được. Sân khấu cũng đã ghi nhận sự đóng góp không nhỏ của các các giả ấy như Thanh Hương, Vương Huyền Cơ, Mỹ Dung, Hoàng Anh, Lê Thu Hạnh cùng một số gương mặt trẻ đang hăng hái bước vào nghề cầm bút gian nan.

Hà Anh

Tags: #cải lương tuồng cổ#Kịch bản#Kịch nói#Tác giả