NSND Việt Anh: “Lôi vũ” khơi gợi cảm hứng sáng tạo

Dựng lại tác phẩm văn học kinh điển nước ngoài, NSND Việt Anh mong tạo thêm động lực để thế hệ tác giả, đạo diễn, diễn viên trẻ ý thức làm nghề trên sân khấu, đúng nghĩa thánh đường nghệ thuật.

Đạo diễn – NSND Việt Anh (thứ hai từ trái sang) và các diễn viên trẻ tham gia vở “Lôi vũ” trên Sân khấu Kịch Hồng Vân .Ảnh: THANH HIỆP

 

Cảm xúc của ông khi đưa kịch bản “Lôi vũ” lên sàn tập lần này với ê-kíp diễn viên trẻ của Sân khấu Kịch Hồng Vân?

Tôi bồi hồi nhớ lại cách đây 32 năm, khi đó chúng tôi gồm: Việt Anh, Hồng Vân, Thành Lộc, Quốc Thảo, Hữu Châu, Phương Linh, Minh Trang… còn rất trẻ. Hừng hực lửa đam mê, yêu nghề và hăng hái sáng tạo. Nhìn các em diễn viên trẻ tập dượt, tôi nhớ không khí tập tại sân khấu nhỏ, thời còn mang tên CLB Sân khấu thể nghiệm 5B Võ Văn Tần, nay là Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM. Chúng tôi làm vở trên tinh thần phải bảo đảm yếu tố thể nghiệm trong dàn dựng, diễn xuất và định hướng thẩm mỹ. Vì thế cảm xúc ùa về như mới ngày hôm qua, đó là thời thanh xuân, lao vào công việc, tranh luận sôi nổi để đi đến thành công.

Điều gì khiến ông quyết định đưa vở kịch kinh điển “Lôi vũ” lên Sân khấu Kịch Hồng Vân vào thời điểm này?

– Năm nay tròn 86 năm “Lôi vũ” được sáng tác, nếu tính đến thời điểm tháng 7-1934 khi tác phẩm này được đăng trên “Văn học quý san quyển I” số 3 tại Trung Quốc. Trong từng ấy năm, kịch “Lôi vũ” của nhà văn Tào Ngu có hàng trăm bản dựng khác nhau tại nhiều quốc gia, trong đó có nước ta. Tôi nhớ năm 1988, tại TP HCM có 5 bản dựng cải lương và kịch nói của 5 đơn vị nghệ thuật.

Tất nhiên, mỗi đạo diễn, mỗi đoàn có cách xử lý khác. Nhưng tôi cho rằng bản dựng tại “5B” của đạo diễn – NSƯT Hoa Hạ hay nhất, được dư luận khen ngợi, giới chuyên môn đánh giá cao. Hàng trăm suất diễn đều thu hút đông khán giả. Chọn vở này cho diễn viên trẻ tham gia, mong mỏi lớn nhất của tôi là tạo cơ hội cho họ tiếp cận kịch bản văn học kinh điển nước ngoài. Nhìn diện mạo sân khấu hôm nay, họ thiệt thòi hơn thế hệ chúng tôi, không có điều kiện chạm vào các số phận nhân vật từ tác phẩm sân khấu lớn.

Phải chăng ông bi quan về sàn diễn hôm nay khó có thể dựng các tác phẩm kinh điển nước ngoài?

– Chính xác. Thời đó khó khăn trăm bề mà sân khấu có nhiều tác phẩm hay. Một số đạo diễn được gửi đi tu nghiệp ở các nước xã hội chủ nghĩa, họ mang về những kịch bản văn học nước ngoài xuất sắc. Để có thể giảng dạy, dàn dựng, áp dụng phương pháp học được, họ kiêm luôn công tác dịch thuật. Nhờ vậy, sân khấu có nhiều tác phẩm kịch của nước ngoài xuất sắc.

Để có thể dàn dựng, giao lưu với sân khấu các nước và thể hiện góc nhìn của thế hệ trẻ Việt Nam đối với nền văn hóa – nghệ thuật của nước bạn thì phải học từ họ, hiểu biết tác phẩm văn học – nghệ thuật của họ.

Những vở tiêu biểu của Tào Ngu còn là “Nhật xuất” và “Bắc Kinh nhân”. Ông có nghĩ thời gian tới sẽ dàn dựng những tác phẩm này cho diễn viên trẻ thể hiện?

– Tôi chưa dám nghĩ tới vì hai vở đó rất nặng. Đọc thì thích vì tác giả giải thích nhân vật ở tầng ý nghĩa xã hội học và xử lý nghệ thuật bằng ngôn ngữ văn chương. Hai kịch bản đó rất khó chuyển tải trên sân khấu vì thiếu hành động. Đài Truyền hình TP HCM đã từng dựng “Nhật xuất”. Nhưng tôi cho rằng “Lôi vũ” độc đáo hơn bởi nội hàm của vở luôn dễ khai thác mới mẻ, tạo sức sống mãnh liệt.

Đâu là điểm nhấn mà ông thiết kế cho bản dựng “Lôi vũ” sau 32 năm?

– Tôi đào sâu hai tính cách của hai nhân vật Lỗ Quý và Lỗ Đại Hải. Hai con người ở cùng giai cấp bị bóc lột. Lỗ Đại Hải cầm đầu Công đoàn đấu tranh chống Chu Phác Viên, còn Lỗ Quý chấp nhận sống hèn, để được bình yên. Thế nhưng, tận sâu bên trong họ là sự thiện lương, là tình thương yêu dành cho người thân. Họ hy sinh tất cả để người thân được hạnh phúc.

Vở kịch gây tiếng vang bền lâu

NSND Việt Anh cảm ơn sâu sắc GS Đặng Thai Mai, người đã dịch “Lôi vũ” ra tiếng Việt. “Ban đầu hơn 220 trang, chúng tôi đọc thoại đã mất 4 giờ. Đạo diễn Hoa Hạ dày công gia cố lại, cắt gọt còn 120 trang. Rồi khi lên sàn tập (Sân khấu 5B – PV), chúng tôi lại tiếp tục tiết chế cho vừa vặn, bảo đảm tư tưởng, không thừa một lớp diễn nào. Có thể nói, trong lịch sử dịch thuật ở nước ta, chưa có kịch nước ngoài nào gây được tiếng vang lớn, bền lâu như “Lôi vũ”- NSND Việt Anh khẳng định.

PV Tổng hợp

Tags: #Kịch 5B#Kịch Hồng Vân#Kịch nói#NSND Việt Anh