“Huyền thoại Bà Đế” – Dấu ấn mới của cải lương Hải Phòng

Đoàn Cải lương Hải Phòng vừa ra mắt tác phẩm mới mang tên “Huyền thoại Bà Đế” của tác giả Trần Tuấn Tiến, đạo diễn NSND Nguyễn Tiến Dũng, chuyển thể cải lương: Hoài Việt cùng sự hợp tác của các nghệ sỹ đến từ Nhà hát Múa rối Việt Nam, Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng.

Vở diễn được truyền hình trực tiếp trên sóng của Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng phục vụ nhân dân thành phố vào tối ngày 28-11. Đây chương trình nghệ thuật số 14 thuộc Đề án Sân khấu truyền hình Hải Phòng.

Vở cải lương “Huyền thoại Bà Đế” được sáng tác dựa trên sự tích về một ngôi đền thiêng tại thành phố Hải Phòng. Truyện kể rằng, ngày xưa, ở phía đông nam vùng Ðồ Sơn có đôi vợ chồng họ Ðào, đã hai mươi năm không có con. Hai vợ chồng tu thân, tích đức, cầu xin trời phật cho một mụn con. Trời phật động lòng, chứng giám, rồi báo mộng cho người vợ được mang thai. Tròn ngày, tròn tháng, đứa bé ra đời và được đặt tên là Ðào Thị Hương. Từ khi sinh ra, người đứa trẻ đã toả hương thơm ngát.

Đào Hương rất khéo tay, siêng năng mọi việc. Hàng ngày bà đi chăn trâu, cắt cỏ, tay làm, miệng hát, tiếng hát ngân vang cả núi rừng. Người ta nói rằng, tiếng hát của bà làm chim ngừng hót, sóng ngừng vỗ, đất trời lặng đi để lắng nghe. Một lần, chúa Trịnh Giang về kinh lý Ðồ Sơn. Chúa cùng đoàn người dạo thắng cảnh bằng thuyền rồng trên núi Ðộc. Xúc động trước tiếng hát mượt mà, chúa truyền cho quân lính đi tìm người hát. Khi gặp được bà với vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành, chúa yêu mến và quyến luyến không rời. Khi về kinh đô, chúa có hẹn ngày về đón bà.

Bà mang thai, trong lòng rất lo sợ, ngày đêm trông ngóng thuyền hoa của chúa. Hàng Tổng biết chuyện đòi phạt tiền. Nhà nghèo không có tiền nộp phạt, hàng tổng đem bà ra khu núi Ðộc rồi dìm bà xuống biển. Trước khi chết, bà ngửa mặt lên trời khóc than rằng: “Phận gái thân cô, gặp chúa yêu thương tôi đâu dám chống, nhìn mẹ cha, hàng xóm tôi đâu dám quên. Xin trời phật chứng giám cho lòng con. Khi con bị dìm xuống nước, nếu có oan ức, trời phật cho con nổi lên ba lần”. Quả nhiên bà nổi lên ba lần, mọi người ai nấy đều kinh sợ. Sau một tháng, thuyền hoa của chúa về rước bà về kinh. Biết chuyện oan khuất, chúa Trịnh Giang cho xây đền, lập đàn giải oan cho bà. Ðền bà được vua Tự Ðức về thăm ban sắc phong: Ðông Nhạc Ðế Bà – Trịnh chúa phu nhân.

Khán phòng Nhà hát lớn thành phố Hải Phòng không còn một chỗ trống. Mọi người đều hào hứng cổ vũ cho các nghệ sĩ: NSƯT Kim Tuyến (vai Đào Hương), NSND Thanh Thuấn (vai bà Bến), NSƯT Minh Tuấn (vai ông thủ nhang), Xuân Quý (vai xã trưởng)….với giọng ca và cách diễn xuất tự nhiên. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên đạo diễn, NSND Nguyễn Tiến Dũng – người vốn nổi tiếng với những vở rối đặc sắc thử sức với loại hình cải lương. Anh vốn là diễn viên kịch, chuyển sang học đạo diễn và thành danh ở sân khấu múa rối. Chính sự sáng tạo không ngừng của anh trên sân khấu múa rối đã khiến lãnh đạo Đoàn cải lương Hải Phòng tin tưởng giao cho anh cơ hội để thử sức ở lĩnh vực mới.

“Khi học đạo diễn ở trường sân khấu điện ảnh, các sinh viên được học chung phương pháp đạo diễn sân khấu, rồi khi tốt nghiệp, ai ở loại hình nào thì chuyên sâu loại hình đó. Tuy cải lương không phải là thế mạnh của tôi nhưng lại là bộ môn tôi yêu thích, vì thế, tôi chỉ có cách duy nhất là cố gắng hết sức để hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt nhất” – đạo diễn, NSND Nguyễn Tiến Dũng tâm sự. Và anh đã không phụ sự tin tưởng của mọi người. Anh đã mang vẻ đẹp của rối lên sân khấu cải lương bằng thiết kế mỹ thuật độc đáo, dàn múa chuyên nghiệp. Anh còn sáng tạo thêm một nhân vật mới không hề xuất hiện trong kịch bản, đó là bà vợ xã trưởng chua ngoa, đanh đá nhưng hễ bước ra sân khấu là khiến khán giả cười thích thú.

Lần đầu thử sức với cải lương, thành công của đạo diễn NSND Nguyễn Tiến Dũng chính là việc anh đã kết hợp hài hòa giữa các nghệ sĩ cải lương và múa rối để dàn dựng một vở diễn khiến khán giả yêu thích. Hiện, nhân lực trong các đoàn nghệ thuật truyền thống Hải Phòng chưa đủ để đảm đương những vở diễn có tính hoành tráng phù hợp với việc truyền hình trực tiếp trên sóng Đài Truyền hình Hải Phòng nên các nghệ sĩ của các loại hình như: cải lương, chèo, múa rối vẫn cần hỗ trợ nhau trong những trường hợp cần thiết như thế này. Hy vọng, với đề án Sân khấu truyền hình Hải Phòng, các nghệ sĩ sân khấu truyền thống sẽ có cơ hội được sống với nghề và tìm ra những hướng đi mới để thu hút khán giả.

Hà Anh

Tags: #Cải lương#Sân khấu truyền hình