“Đêm trắng” – tiếng nói trực diện chống tham nhũng

“Đêm trắng”- một vở kịch từng gây chấn động giới sân khấu Hà Nội những năm 1990 về đề tài chống tham nhũng một lần nữa lại được Nhà hát Kịch Việt Nam dàn dựng lại. Đạo diễn, NSƯT Xuân Bắc, Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam lần đầu tiên đảm nhiệm vai trò đầy thử thách này, đạo diễn một vở chính kịch.

Cảnh trong vở Đêm trắng

 

“Đêm trắng” kể câu chuyện Bác Hồ xem xét án tử hình một cán bộ có chức vụ cao trong quân đội là Đại tá, Cục trưởng Cục Quân nhu Hoàng Trọng Vinh. Những năm 1950, cuộc kháng chiến chống Pháp của quân và dân ta đang bước vào những năm tháng khốc liệt, nhiều khó khăn.

Và trong thời điểm mà từ Chủ tịch Hồ Chí Minh đến người dân đều phải mỗi tuần nhịn ăn một bữa, mỗi ngày dành một vốc gạo vào hũ gạo tiết kiệm kháng chiến… thì Hoàng Trọng Vinh – một Đại tá, Cục trưởng lại tiêu xài hoang phí, ăn chơi vô độ, lấy xương máu của chiến sĩ phục vụ những lạc thú của mình, gạo chất đầy kho nhưng không cấp cho bộ đội, để bộ đội đói và rét…

Chính em trai Đại tá Vinh là luật sư, chiến sĩ Hoàng Trọng Dũng đã đấu tranh, tố giác anh mình, thanh lọc những phần tử thoái hóa biến chất khỏi đội ngũ cán bộ.

“Đêm trắng do tập thể 100 diễn viên Nhà hát Kịch Việt Nam và sinh viên Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội với những nghệ sĩ Minh Hải (vai Bác Hồ), NSND Việt Thắng, NSƯT Trịnh Mai Nguyên (vai Đại tá Hoàng Trọng Vinh), NSƯT Đình Chiến, NSƯT Kiều Minh Hiếu, NSƯT Tạ Tuấn Minh… Trong chuyến vi hành xuống đơn vị để xét xử vụ đại án, Bác Hồ giao cho Hoàng Trọng Dũng làm luật sư bào chữa cho chính anh mình. Bác Hồ đã có nhiều “đêm trắng” suy nghĩ, trăn trở để xử vụ án tham nhũng này và cuối cùng, án tử hình đã được đưa ra, đầy cương quyết và đau đớn đối với một kẻ phản bội cách mạng, phản bội nhân dân.

Vở kịch từng được Nhà hát Kịch Việt Nam dàn dựng từ mấy chục năm về trước và tác phẩm này cũng từng giành Huy chương Vàng Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990. Và năm 2005, vở diễn lại một lần nữa được Nhà hát Kịch Việt Nam phục dựng lại và ra mắt khán giả cả nước trong nhiều đêm diễn và phát sóng trên sóng truyền hình.

Tác giả vở diễn Lưu Quang Hà viết dựa trên một câu chuyện xử án có thật mà Bác Hồ xử vụ đại án tham nhũng đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa năm 1950.

Lần này, lựa chọn “Đêm trắng”- tác phẩm chính kịch đầu tay với tư cách là một đạo diễn, NSƯT Xuân Bắc, dưới sự cố vấn của đạo diễn, NSND Doãn Hoàng Giang đã khá thành công khi chọn lối kể chuyện bằng thủ pháp đối lập.

Một bên là cảnh núi non hiểm trở, bộ đội đói và rét, một bên là cảnh ăn chơi, uống rượu vang và nhảy tăng-gô của Đại tá Hoàng Trọng Vinh. Một bên là bộ đội ăn sắn và ngô, bên kia là những sơn hào hải vị… Một bên là dãy Tây Côn Lĩnh hiểm trở, bộ đội đói rét vượt suối băng rừng, còn ở chiến khu, Hoàng Trọng Vinh tổ chức tiệc cưới linh đình, xa xỉ. Hiệu ứng đối lập đó đã khắc họa rõ nét nhân vật và đẩy mâu thuẫn lên đến đỉnh cao.

Tuy nhiên, Xuân Bắc vẫn khéo léo đan cài vào mâu thuẫn khốc liệt đó những chi tiết hài hước, vì thế ngay giữa những cao trào căng thẳng, những phẫn uất, khán giả lại được thư giãn bởi sự hài hước, dí dỏm.

Ở đây, điều đáng nói là thông điệp của tác phẩm đã được đạo diễn Xuân Bắc thổi hồn thời đại, những vấn đề về chống tham nhũng đang là vấn đề nóng hiện nay. Thế mạnh của sân khấu là tiếng nói trực diện vào các vấn đề nóng của xã hội, với “Đêm trắng”, đạo diễn Xuân Bắc đã làm được điều đó, không né tránh.

Điểm trừ của vở kịch là diễn ra trong thời gian quá dài, hơn 2 tiếng rưỡi và có nhiều đoạn mang tính chính luận, khô khan cần được gọt tỉa kỹ lưỡng hơn để thu hút khán giả.

Theo Văn nghệ Công an

Tags: #Bác Hồ#Bác Hồ trên sân khấu#Nhà hát kịch Việt Nam#Xuân Bắc