Châu Thanh – Phượng Hằng: Cặp đôi ca lương “hơi dài” vang bóng một thời

Nói đến bộ môn cải lương, đặc biệt là những giọng ca với kỹ thuật ca vọng cổ hơi dài “vạn người mê” thì phải nhắc đến cặp đào kép nổi tiếng: NSƯT Phượng Hằng và nghệ sĩ Châu Thanh.

Châu Thanh được xem là một trong những nghệ sĩ cải lương có làn hơi dài nhất Việt Nam. “Ông vua hơi dài” chinh phục người yêu cải lương bằng cách ca vọng cổ dài hơi độc đáo kết hợp với lối ngân mới lạ. Gần 45 năm theo nghề, nghệ sĩ Châu Thanh đã tạo ra nhiều dấu ấn với các giải thưởng chuyên môn danh giá như: Danh ca vọng cổ được yêu thích nhất năm 1990, Huy chương Vàng giải Trần Hữu Trang năm 1993, Huy chương Vàng Liên hoan phim toàn quốc năm 1995…

Nghệ sĩ Phượng Hằng cũng được nhiều người biết đến nhờ cách ca dài hơi không kém cạnh đàn anh. Với lối ca nhồi từng chữ, có chữ kéo dài rồi luyến láy trầm bổng ấn tượng, giọng ca của Phượng Hằng chiếm được nhiều tình cảm từ phía khán giả. Nữ nghệ sĩ cũng vinh dự nhận được các danh hiệu cao quý như: Huy chương Vàng giải Trần Hữu Trang 1992, Nghệ sĩ Cống hiến giải thưởng truyền hình HTV năm 2012… Đặc biệt năm 2011, Phượng Hằng được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú sau nhiều năm cống hiến hết mình cho nghệ thuật nước nhà.

Cả hai từng xuất hiện cùng nhau trong các vở diễn được kết hợp rất ăn ý như: “Chiến công thầm lặng”, “Khi rừng thu thay lá”, “Tình hận thâm cung”… Nhưng nổi bật nhất là vở “Vụ án Mã Ngưu” của soạn giả Đăng Minh được ra mắt năm 1985. Vở diễn đình đám tạo tiếng vang khắp nơi khiến giới mộ điệu cải lương chấn động. Sự thành công vượt tưởng tượng của “Vụ án Mã Ngưu” đã góp phần đưa tên tuổi của bộ đôi lên hàng ngôi sao, trở thành cặp đôi “cháy vé” nhất thời điểm đó. Đến bây giờ, khi nhắc về NSƯT Phượng Hằng, nghệ sĩ Châu Thanh thì cả hai vẫn được khán giả nhớ đến với cái tên “cặp đôi sóng thần” của “Vụ án Mã Ngưu”.

Bộ đôi đào kép đã có những giây phút ôn lại kỷ niệm cũ. Từ những năm tháng khổ luyện tập hát hơi dài, mối lương duyên gặp gỡ cho đến thời kỳ sống trên đỉnh cao danh vọng. Bên cạnh đó, cả hai cũng chia sẻ về khoảng thời gian cùng nhau “chinh chiến” các sân khấu cải lương lớn, nhỏ với vở cải lương để đời “Vụ án Mã Ngưu”. Cặp đôi huyền thoại cũng có cơ hội cùng nhau diễn lại trích đoạn của vở cải lương đình đám năm nào.

Năm 1979, thời gian Châu Thanh ở Tây Ninh thường hay nghe những người anh hát hơi dài. Anh rất ái mộ cái kiểu ca của anh Giang Châu, nghe sao nó đã quá. Sau khi anh xuống TP.HCM theo đoàn hát, lúc đó Châu Thanh được thầy Diệp Lang nhận vào đoàn Sài Gòn 2 và được một người cậu là nhạc sĩ Đoàn Huy giới thiệu cho gặp NSND Diệp Lang. Vô trong đoàn, Châu Thanh gặp ngay anh Giang Châu.

Tiếp theo thời gian nữa, Châu Thanh nghe một người anh ca hơi dài dữ nữa đó là anh Linh Vương. Tất cả đều nổi tiếng trong thập niên 1970. Châu Thanh quá mê thì từ đó mới luyện. Anh chép ra rồi học ca. Sau đó, anh ca được. Nam nghệ sĩ thấy đủ duyên để ca những câu ca này rồi, thuộc rồi. Và sau anh trừ hao, nghĩa là có thể một câu đó mình ca lại hai, ba lần để trừ hao khi mình lên sân khấu là vừa. Anh cho biết, đến năm 1985, khi về với đoàn cải lương Trung Hiếu – nơi chữ “duyên” một lần nữa xuất hiện để Châu Thanh gặp cô đào Phượng Hằng tạo nên cặp “sóng thần” vào thời hoàng kim của cải lương lúc bấy giờ.

NSƯT Phượng Hằng cũng chia sẻ hành trình chinh phục kỹ thuật vọng cổ hơi dài: “Hồi xưa rất mến giọng ca của anh Minh Cảnh. Mình nghe thì mình cũng thích, thích cái luyến láy của anh và thích luôn giọng ca của chị Thanh Kim Huệ. Hồi đó nghe chị Huệ hát “Tình ca biên giới” thì thích. Thích rồi bắt chước”.

Các nghệ sĩ chia sẻ, nghệ sĩ không có gì quý hơn khi nhìn thấy người mộ điệu cùng khóc cùng cười và đi theo mạch cảm xúc của nhân vật trên sân khấu. Và họ khóc vì biết ơn tất cả khán giả đến giờ phút này vẫn đắm chìm trong từng câu ca cổ ấy, sau hàng chục năm kể từ ngày “Vụ án Mã Ngưu” vang danh cả nước.

Những tâm tình của nghệ sĩ Châu Thanh làm cho NSƯT Phượng Hằng rưng rưng: “Nói đến vở này, Phượng Hằng cũng nhớ đến thầy Đoàn Bá bởi vì thầy đã dàn dựng cho vở diễn. Thầy đã nói Phượng Hằng một câu: “Phượng Hằng à, con trúng số đỏ. Bởi vì có nghệ sĩ có khi đi hết cả đời cũng không có vở nào tâm đắc như thế, mà con đã được.”. Vở “Vụ án Mã Ngưu” đi đâu mọi người cũng nhắc đến và cũng tạo dấu ấn tên tuổi của Châu Thanh, Phượng Hằng nên gợi lại rất nhiều kỷ niệm”.

Sự nghiệp thăng trầm của một người nghệ sĩ đâu chỉ dừng lại ở chữ “duyên” là sẽ được khán giả đón nhận bằng mỗi giọng hát, đặc biệt trong dòng nhạc cổ này. Nghệ sĩ Châu Thanh thẳng thắn tâm sự: “Cuộc đời không phải chỉ có ca không là đủ, phải học diễn nữa”. Để tạo ra một Châu Thanh, Phượng Hằng của ngày hôm nay không chỉ đơn giản là lên sân khấu và ca. Họ cũng giống như bao người trong bất kì ngành nghề khác, đều phải rèn luyện và học hỏi, nâng cấp bản thân theo từng ngày, từng sản phẩm. Để bây giờ, dù thời gian có trôi qua bao nhiêu năm, NSƯT Phượng Hằng và nghệ sĩ Châu Thanh vẫn giữ nguyên vẹn cái “duyên” với cải lương.

Kỹ thuật vọng cổ hơi dài trở thành biểu tượng trong sự nghiệp đầy thăng trầm của cặp đôi “sóng thần” NSƯT Phượng Hằng, nghệ sĩ Châu Thanh từ thời hoàng kim đến tận bây giờ. Gói gọn từ sự ái mộ và yêu thích những giọng ca cải lương hơi dài đi trước, cặp đào kép “huyền thoại” đã thực sự mang kỹ thuật ấy đi thêm một đoạn đường rất dài cùng các vở kịch trở thành bất hủ.

Không chỉ đơn thuần tập luyện theo lời viết ban đầu, họ còn làm mới để mang đến cho người nghe được thưởng thức và chiêm ngưỡng nghệ thuật cải lương với nhiều màu sắc tuyệt đẹp khác nhau. Bởi lý do đó mà nghệ sĩ Châu Thanh bộc bạch khi thể hiện trích đoạn “Khi rừng thu thay lá”. Đặc biệt, trong vở này có kiểu ca do chính Châu Thanh và Phượng Hằng tạo nên cái riêng. Thí dụ như Phượng Hằng có ca trong lòng câu là 16 nhịp, còn Thanh ca đoạn cuối đó thì Châu Thanh cũng tạo những cái riêng tư. NSƯT Phượng Hằng cũng cho biết thêm: “Các bản gốc chỉ có hơi ngắn thôi, một câu vọng cổ chỉ ngắn thôi. Chỉ có hơi dài thì mình tự viết hoặc nếu có tác giả trong lúc dàn dựng thì người ta mới viết cho mình được” và “Ca hơi dài thì phải rõ chữ và một cái luyến láy chứ không phải mình ca là mình tống lên như thế thì sẽ không có cảm xúc. Hơi dài mà mình hát tình huống nguy cấp thì phù hợp hơn. Mình hát những lúc buồn quá mà mình ca hơi dài thì nó không đúng thời điểm sẽ không thích hợp với khán giả”.

Không phải bỗng nhiên khán giả có thể nhớ từng giai điệu ấy, lời thoại đó hay thậm chí là mạch cảm xúc đang chảy trong từng phân cảnh từ những vở diễn kinh điển của cặp đôi làm mưa làm gió một thời. Bởi lẽ, ẩn sau đó là tình yêu sâu đậm của NSƯT Phượng Hằng, nghệ sĩ Châu Thanh muốn gửi đến những người mê Cải Lương các sản phẩm nghệ thuật đẹp đẽ nhất, tinh hoa nhất để bất kì ai cũng có thể hóa thân và chạm vào mọi tầng cảm xúc sâu thẳm đang giấu đâu đó trong mỗi người.

Chặng đường của một người nghệ sĩ dù dài hay ngắn, họ đều mong muốn tạo nên dấu ấn của riêng mình để khi ngoảnh lại, vẫn cảm nhận được bằng cảm xúc về tình yêu khán giả dành cho sự cống hiến suốt một đời người vì nghệ thuật.

Bích Hồng

Tags: #cải lương sài gòn#Châu Thanh#NSND Bạch Tuyết#NSND Lệ Thuỷ#NSND Minh Vương#NSND Thanh Tuấn#Phượng Hằng#Thanh Thanh Hiền