“Cây gậy thần” – Khi Cải lương “mạo hiểm” cùng Xiếc

Rất đông khán giả đến xem buổi tổng duyệt “Cây gây thần” – vở diễn kết hợp giữa nghệ thuật cải lương và xiếc vào tối 6-12 tại Rạp xiếc Trung Ương. Nhiều người đã ồ lên thích thú khi hai nhân vật chính Tiên Dung và Chử Đồng Tử đang ca bài bản ngọt ngào bỗng trèo lên đu dây và “bay” quanh rạp.

Không ít người thắc mắc: “Anh, chị này là diễn viên xiếc hay cải lương?”. Ngay cả với khán giả hâm mộ hai diễn viên Như Quỳnh (vai Tiên Dung) và Minh Hải (vai Chử Đồng Tử) cũng bất ngờ với sự đột phá của hai kép – đào chính của Nhà hát cải lương Việt Nam. Lần đầu tiên, cải lương và xiếc cùng kết hợp để cho ra đời một bản diễn sân khấu và đã đạt được thành công với sự mới, lạ, hấp dẫn.

Diễn viên Minh Hải và Như Quỳnh vừa hát cải lương vừa đu dây.

Vở diễn “Cây gậy thần” của cố tác giả Hoàng Luyện, chỉnh lý kịch bản: Lê Thế Song do đạo diễn NSND Triệu Trung Kiên (cải lương) và NSND Tống Toàn Thắng (xiếc) cùng các nghệ sĩ, diễn viên….của Nhà hát Cải lương Việt Nam và Liên đoàn xiếc Việt Nam phối hợp dàn dựng. Đây là tác phẩm đầu tiên trong dự án nghệ thuật “Huyền sử Việt” do hai đơn vị trực thuộc Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch cùng thực hiện.

Những yếu tố hoang đường trong câu chuyện là cái cớ để sử dụng xiếc hiệu quả.

Tác phẩm kể về huyền tích mối tình giữa Chử Đồng Tử – Tiên Dung thể hiện khát vọng tự do và hạnh phúc của con người. Với kinh nghiệm và bút pháp uyên thâm trong những kịch bản đề tài dân gian huyền thoại, cố tác giả Hoàng Luyện đã thổi hồn vào câu chuyện cổ tích Chử đồng Tử – Tiên Dung với nhiều màu sắc hấp dẫn. Kịch bản gốc dài 2,5 tiếng đồng hồ đã được tác giả Lê Thế Song, con rể của Hoàng Luyện chỉnh lý lại cho phù hợp với hai loại hình sân khấu cải lương và xiếc, đồng thời cũng rút gọn lại một nửa thời lượng.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao Du dịch Tạ Quang Đông cho biết, năm qua, Bộ đã có những cuộc trao đổi với mong muốn các nhà hát có sự phối hợp kết hợp, trao đổi kinh nghiệm dàn dựng nghệ thuật, rạp biểu diễn để làm mới các hình thức biểu diễn. Có lẽ, “Cây gậy thần” ra đời bắt nguồn từ sự khuyến khích của Bộ VHTTDL trong nỗ lực tìm hướng đi mới để lôi kéo khán giả đến với sân khấu. Đây cũng là mô hình thử nghiệm các loại hình sân khấu cùng phối hợp dàn dựng một tác phẩm, từ đó  những người làm nghề cùng suy ngẫm nhằm gợi mở những hướng đi mới  cho sân khấu.

Đào – kép cải lương lần đầu diễn xiếc.

Lần đầu tiên, kịch hát dân tộc biểu diễn trên sân khấu tròn và khi kết hợp với kỹ thuật biểu diễn của xiếc đã tạo được nhiều không gian, thay đổi góc nhìn cho người xem. Sự kết hợp đa chiều đã tạo nên sự hấp dẫn trong cảm nhận và thưởng thức của người xem. Tuy diễn trên sân khấu của xiếc nhưng vở diễn vẫn đậm chất cải lương, có thắt nút, có cao trào. Bằng sự cố gắng của ê kíp sáng tạo, “Cây gậy thần” đã phát huy được ưu thế của từng loại hình nghệ thuật. Điều này cho thấy, những người làm nghệ thuật sân khấu đã bắp nhịp với cuộc sống hiện đại khi đi tìm những hình thức mới mẻ, đa dạng, thoát khỏi lối dàn dựng nghèo nàn quen thuộc. Tuy nhiên, để có được kết quả này, các đạo diễn, diễn viên phải cố gắng gấp 2 – 3 lần so với việc dàn dựng một vở bình thường.

Và phi ngựa.

Đạo diễn, NSND Tống Toàn Thắng tiết lộ: “Chúng tôi huy động toàn bộ lực lượng âm thanh, ánh sáng, và nghệ sĩ của cả hai đơn vị hỗ trợ. Mọi người vừa làm vừa “vỡ hoang” ngôn ngữ của cả hai loại hình khi đứng chung sân khấu. Chúng tôi muốn thực sự nhờ khán giả của cải lương để nâng tầm xiếc.

Diễn viên dê trong vở cải lương.

“Đây là sân chơi bổ ích cho nghệ sĩ xiếc, và khán giả không biết đâu là diễn viên cải lương, đâu là diễn viên xiếc, khi cả hai loại hình tương tác. Ở vở diễn này, nghệ thuật xiếc hơi bị trùng xuống vì chúng tôi cố tình đẩy cải lương trội hơn. Qua đây, chúng tôi muốn những người yêu thích cải lương đồng hành với xiếc, dần dần xóa bỏ đi quan niệm xiếc chỉ dành cho trẻ em. Có những khó khăn vất vả tưởng chừng như không thể vượt qua nhưng chúng tôi đã quyết tâm làm tốt” – NSND Tống Toàn Thắng cho biết.

Hà Anh

Tags: #Cải lương#Xiếc